ZNIEWAŻONA ZIEMIA
Witaj, moja mała jabłonko.
Albo, po prostu, jabłonko,
bo jesteś już duża.
Byłaś taka jak ja,
gdy cię posadziłem.
Często z tatą spacerowałem brzegiem rzeki.
Posadziłem cię
25 kwietnia 1986 roku.
To był 25 kwietnia 1986.
Płynęłam.
Nie tylko na rzece, ale i w życiu.
Był pierwszy dzień wolnego, świeciło słońce.
Zima bywa tu długa, zazwyczaj.
Zgadza się, Walery.
Każdy ma imię, nawet twój kot.
Ale imion nie można nadawać drzewom.
Czemu?
Bo nie są naszą własnością.
Miłość była dla mnie wszystkim.
Musiałam opuścić Prypeć z Piotrem.
Zobaczyłam ludzi zbierających się na brzegu.
Wciąż mam to przed oczami.
Nigdy nie opowiadałam ci o tamtym świecie, Patryku.
Powinnam go wspominać czy zapomnieć?
Nie wiem.
Weź mnie stąd.
Gdzie?
Podobno Odessa jest piękna.
Odessa?
Możemy tam pojechać.
Gdzie one lecą?
Gdzie?
Widzisz, Walery, każdego roku przebywają tysiące kilometrów
i zawsze wracają w to samo miejsce. Zawsze.
- I nigdy się nie mylą? - Nigdy.
Ostatni przystanek, elektrownia im. Lenina.
RAZEM BUDUJEMY NASZE SZCZĘŚCIE
Stój!
Pierwszego maja miasto Prypeć
zaprasza wszystkich mieszkańców na otwarcie wesołego miasteczka.
Członkowie Komsomołu zorganizują konkurs poezji,
w obecności drugiego sekretarza Partii.
- Kolejny? - Tak.
Skończcie pić!
Dima, spójrz na siebie.
Jesteś cały brudny.
A mnie to pasuje.
Liczę, że jutro ubierzesz czystą koszulę.
Zawsze nosisz tę samą.
Przynosi mi szczęście.
Daj.
Ostatni.
Powiedz mu.
Słyszysz?
Zabrania mi palić.
Ania, w porządku.
No, nastąp się!
Co z tobą?
Zgłupiałaś?
Słyszysz?
Co za krowa! Rób, co mówię!
Co tak ujadasz?
Chodź, idziemy.
Co, do licha?
Cholera.
Dokąd jedziecie?
- Jestem leśniczym. - Gdzie jedziecie?
Zawsze tędy jeżdżę.
Droga zamknięta, pokażcie dokumenty.
Co się dzieje?
Nic. Idźcie!
Wracajcie.
Proszę trochę wiśni.
Uwaga!
Szczęścia!
Chwała ojczyźnie, która nam daje
chleb, pracę i elektryczność.
Szybciej!
Już jesteście? Mamo!
Gratulacje!
Gorzko!
Raz, dwa, trzy…
Kocham was! Tak bardzo was kocham.
Muzyka!
Przechodząc morze nad bulwarem,
gdzie kasztany pięknie kwitną,
nasz Konstantin bierze gitarę
i cicho śpiewa piosnkę tą.
Nie mogę mówić za Odessę,
bo miasto to za duże jest,
ale Mołdawanka i Pieriesyp
lubią Kostię marynarza.
Chcę podziękować wszystkim przyjaciołom,
którzy są dziś z nami.
I…
chcę wspomnieć ojca.
Na pewno…
cieszyłby się z nami.
Dziś żyjemy.
Nie dlatego, że byliśmy młodzi,
ale dlatego, że byliśmy dziećmi.
Kim jesteś?
Tato!
Dziećmi, które wierzyły, że są na świecie zasady,
i że trzeba ich przestrzegać, żeby być szczęśliwym.
Wysłali nam 12 reaktorów.
RBMK?
Tato, chodź zobaczyć moje drzewko.
Włóż kurtkę.
Jaka moc?
1000 megawatów.
Siergiej pokazywał mi plany.
Tato, jabłonka umarła.
Posadzimy kolejną.
Kiedy mają je włączyć?
W miesiąc.
Tak zaplanowała Moskwa.
To ci dopiero.
Żył sobie pewien malarz
Domek miał i płótna
Kochał się w jednej aktorce
Tej, co kochała kwiaty
Sprzedał on wtedy swój dom
Sprzedał obrazy i schron
I za pieniądze kupił
Całe morze kwiatów
Milion, milion, milion szkarłatnych róż
Z okna, z okna, z okna widzisz ty
Co się dzieje?
Milion, milion, milion… na poważnie
Swoje życie zamienił na kwiaty
Co jest?
Musimy pogadać, chodź.
- Wszystko w porządku? - Tak.
Chodź.
Co?
Pali się las.
Muszę iść.
Co? Nie do wiary!
Nie mogą dać ci spokoju?
Nie mam wyboru.
Wyboru? Oczywiście, że masz.
Nie idź!
Posłuchaj, mogę stracić pracę.
Pójdziesz?
Będzie dobrze.
- Idziesz? - Naprawdę.
Nie idź. Nie dziś.
- Wrócę szybko. - Nie dziś.
Kocham cię.
- Gdzie idziesz? - Muszę.
Gdzie idziesz?
Co jest?
Poszedł, w taki dzień.
Na moim weselu,
twój ojciec grał w karty cały wieczór.
Ale potem…
Siadaj.
Napijmy się.
Dalej.
Twoje szczęście.
Milion, milion, milion szkarłatnych róż
Z okna, z okna…
Wielkie nieba! Szybko.
To F, skup się.
Tak dobrze.
Jedz.
U mojej siostry w Gomel, stoi się trzy godziny w sklepie.
Nie dziwię się.
Jesteśmy uprzywilejowani w Prypeci.
Co ty…?
Tak?
Nie rozumiem. Co się stało? Dlaczego?
Jak?
Kiedy?
Rano wszystko było w porządku.
Co?
Kto pozwolił?
Trzeba wystosować ostrzeżenie
i podjąć nadzwyczajne środki.
Co znaczy „poufne”?
To niemożliwe, zwariowaliście?
Co?
Lena, zamknij okna.
Trzeba uszczelnić drzwi.
I dać Waleremu jodynę.
Co się dzieje?
- Awaria w elektrowni. - Jaka?
Zeszłej nocy dwóch idiotów prowadziło test zmniejszenia mocy.
Dzwonili do mnie z rozkazami.
Nie martw się, może to nic poważnego.
Uciekajcie. Nie możecie tu zostać.
A co z tobą?
Inżynierowie mają czekać na rozkazy.
Musisz ostrzec ludzi.
Mam zachować dyskrecję.
I muszę tu zostać. Rozumiesz?
Nie rozumiem!
Tato, czemu z nami nie jedziesz?
Przyjadę później.
Czemu nie teraz?
Tato, nie zapomnij karmić Liouba.
Obiecuję, dopóki nie wrócisz.
Jedźcie.
Tato!
Walery, gdzie jedziesz?
Nie wychodź na deszcz.
To niebezpieczne!
Moje dzieci maszerują w pochodzie ze szkołą.
Witaj, Aleksy. Walery bierze udział w pochodzie pierwszomajowym?
Pochodzie? Nie wiem.
- A twoje dzieci idą? - Oczywiście.
Żryj!
Popatrzcie na ogień.
Piękny.
Napijmy się.
I powiem, jak rześki jest wiatr
a niebiosa płoną gwiazdami.
Może to wojna.
Z kim?
Z Ameryką.
Co się dzieje?
Nie dotykaj mnie.
Radzę umyć wasze polana.
Umyć polana? Powariowali!
Wokół elektrowni są żołnierze.
Zostałem w '41, teraz też zostanę.
- Co się dzieje? - Nie wyprowadzimy się.
Nie, mamo, jeszcze nie wrócił.
Dzwoniłam, bez skutku.
Może paliło się całą noc. Pewnie gdzieś śpi.
Pewnie tak. Chciał wrócić, ale był zbyt zmęczony.
Mógłby chociaż zadzwonić. Gdzie on tam śpi?
Mamo, kończę, może zadzwoni.
Która godzina?
Nie chcę się modlić.
Czemu, do licha, nie zadzwonił?
Może znów upił się z kolegami.
Poczekam jeszcze trochę.
Żadnych modlitw, to nie pomoże!
Co podać?
Ten kawałek.
- To mięso jest zepsute. - Co?
- Nie jedzcie. - Nie jeść?
Wyrzuć.
Zwariował! Idę stąd.
- Po ile? - 30.
- Ile? - Wszystkie.
Zgadza się.
Idźcie do domu! Unikajcie deszczu.
Nie stójcie w deszczu!
Parasol!
Pierwszego maja miasto Prypeć zaprasza wszystkich mieszkańców
na otwarcie wesołego miasteczka.
Członkowie Komsomołu zorganizują konkurs poezji,
w obecności drugiego sekretarza Partii.
Proszę poczekać na korytarzu.
- Jest tu kto? - Zamknij drzwi!
- Przepraszam. - Zamknij drzwi!
- Dziewczyny, wiecie, co się dzieje? - Nie.
Wizyty są zawieszone.
Muszę zobaczyć męża.
- Nazwisko? - Piotr Żukowski.
- To niemożliwe. - Dlaczego?
Chcę go zobaczyć.
Zostanie przewieziony do Moskwy.
Proszę.
Wasz mąż przyjał wysoką dawkę promieniowania.
Co? Nie rozumiem. Gasił las.
Posłuchajcie, wasz mąż jest napromieniowany.
- Wiecie, co to znaczy? - Nie. Proszę pani!
Muszę go zobaczyć. Pobraliśmy się wczoraj.
Wasz mąż przyjął 1600 rentgenów. To nie człowiek, a reaktor.
Jeśli go zobaczycie, też umrzecie.
Jasne? Wracajcie do domu.
KOMUNIZM TO WŁADZA RADZIECKA PLUS ELEKTRYFIKACJA NARODU
Stąd odjeżdżają autobusy do Moskwy?
Podobno nic dziś nie odjeżdża.
Przy opuszczaniu domostw,
pozamykajcie okna
i wyłączcie sprzęt elektryczny.
Wstawaj, pora jechać!
Pora jechać! Autobus nie będzie czekał.
Wstawaj! Pora jechać. Autobus czeka.
Informujemy o awarii w elektrowni Czarnobyl w mieście Prypeć…
Rząd sowiecki oraz wojsko podjęły wszystkie niezbędne środki.
Wszyscy mieszkańcy muszą opuścić swoje domy.
Zabronione jest zabieranie czegokolwiek ze sobą.
Wszystkie zwierzęta muszą pozostać w Prypeci.
Nie zabijajcie Zuszki, jest dobra
Myśleliśmy, że wyjeżdżamy na dwa lub trzy dni.
Mówili, żebyśmy nie zabierali bagażu.
Nie wiedzieć czemu, wzięłam koszulę Piotra.
Jakbyśmy mieli się zobaczyć.
Jakby mógł w każdej chwili wejść do autobusu.
Potrzebowałby jej.
Było niezwykle ciepło.
Nikt nie mówił o promieniowaniu.
Nikt się nie bał. Niektórzy nawet śpiewali.
Słyszałam, jak matka mówiła synowi, że jedziemy na piknik do lasu.
Ty, z psem. Żadnych zwierząt!
Nie możesz go wziąć.
Dlaczego?
Wsiadajcie.
Czemu zabrali im psa?
Szybko, do autobusu.
Moja kochana.
Nie martw się.
Będzie dobrze.
Nagle zobaczyłam łzy na policzkach matki.
Nie chciała płakać, ale naszły ją obawy.
Najgorsze rzeczy dzieją się bez rozgłosu. Po prostu.
Od tej pory bałam się, żeby nas nie rozdzielili. Nawet na dzień.
Wtedy odjechaliśmy.
NIEZMORDOWANIE NAPRZÓD
Dziesięć lat później
Witam, jestem Ania, wasz przewodnik.
Mieszkałam kiedyś w Prypeci. Zaraz wjedziemy do zamkniętej strefy.
Musicie mieć przepustki. Przygotujcie paszporty.
Po awarii utworzono 30-kilometrową Strefę Wykluczenia.
Pierwszym przystankiem jest Prypeć, ewakuowana w całości po katatrofie,
29 kwietnia 1986.
To twój mąż?
Nie, pracuje przy konserwacji sarkofagu.
Ludzie wciąż przy nim pracują?
Jest dziurawy.
Ale nie martw się, pracownicy pilnują, żeby nic nie wyciekło.
Pięknie!
Tak.
Prypeć miała kiedyś 50.000 mieszkańców, głównie pracowników elektrowni.
Leży 3 kilometry od elektrowni i 10 od miasta Czarnobyl.
Zaraz po katastrofie nastąpiła burza, która przyniosła radioaktywny opad.
Prypeć była wzorcowym miastem, najlepszym na Ukrainie.
Posiadała hale koncertowe, kina, teatry. Dziś nie ma nawet wody i prądu.
Dostaniecie odzież ochronną. Nie zapomnijcie jej zwrócić.
W zonie panuje kilka zasad. Niczego nie dotykajcie.
Nie podchodźcie do zwierząt; wciąż są napromieniowane.
Dużo dzieci mieszka w zonie?
Zero. Tu nie wolno przebywać.
I trzeci anioł zatrąbił: i spadła z nieba wielka gwiazda, płonąca jak pochodnia,
a spadła na trzecią część rzek i na źródła wód.
A imię gwiazdy zowie się Piołun. I trzecia część wód stała się piołunem,
i wielu ludzi pomarło od wód, bo stały się gorzkie.
On nie umarł. Po co tam idziemy?
Zamilcz.
Mój mąż. To nasz pierwszy powrót do Prypeci.
Wolałbym przyjść sam.
Co ty mówisz?
KU WIECZNEJ PAMIĘCI BOHATERÓW CZARNOBYLA
Co tak stoisz?
Otwórz.
Ofiarujemy ten posiłek umarłym, by spoczywali w spokoju.
Niech w duszach żywych także zagości spokój.
Więc…
teraz mi wierzysz?
Powinieneś opłakiwać ojca.
Chcę zobaczyć moje drzewko.
Musimy już iść. Do widzenia.
Chodź.
No chodź.
Autobus czeka.
Walery!
Wracaj!
Nie wolno!
OJCZYZNO, NIE OPUSZCZAJ NAS
Robiliśmy tu pikniki w weekendy.
Chłopi barwili wełnę, dzieci kąpały się w rzece.
W święta Partia organizowała festyny.
Co oznacza „Czarnobyl”?
Piołun - zioło zapomnienia.
Te kwiaty nie pachną.
Nie.
W zonie nie ma zapachów.
- Mogę pożyczyć twój dozymetr? - Tak.
Jak działa?
Cicho.
Słyszycie?
Dźwięk radiacji?
- Mówisz o dozymetrze? - Nie, nie. Wyłącz.
I słuchaj.
Nic.
No właśnie. Nic.
Jest trochę dziwna.
Teraz jedziemy do stołówki w Czarnobylu na obiad.
Posłuchaj, kochanie, nie wychodź nigdzie po obiedzie.
Przyjedzie pan doktor.
- Rozumiesz? - Ania, zaczekaj.
Posłuchaj.
Mam pracę przy sarkofagu. Dobrze płacą.
Za te pieniądze możemy stworzyć rodzinę.
Już czas. Znalazłem fajne miejsce.
Myślałam, że z nami koniec.
Sto lat…
Dzień dobry.
Chodźcie.
Obawiam się, że to niebezpieczne.
Nie bój się.
Nie ma problemu.
Piwa? Proszę, jest twoje.
Piwo z Czarnobyla.
Unikalny smak!
Zimna wojna, to były czasy.
Przynajmniej dla nas.
Byliśmy silniejsi od atomu.
Dobrze mówisz po francusku.
Nie do końca.
Mam problem z gramatyką.
Byłaś we Francji?
Najdalej w Kijowie.
Ale chcę to zmienić.
Mój narzeczony jest Francuzem.
Walery Olżenko
Uwaga, uwaga! Walery Olżenko!
Z przyczyn bezpieczeństwa, zgłoś się do punktu kontroli.
Dalej.
Za mną, proszę.
Dzieci nigdy nie korzystały z tego diabelskiego młynu.
Miał być otwarty 1 maja 1986,
w trakcie pochodu z okazji Święta Pracy.
Prypeć ewakuowano, ale tego roku Święto Pracy
obchodzono od Kijowa po Moskwę.
Byłaś tu, kiedy to się stało?
Brałam ślub.
Przy pomniku Lenina.
Jak dawno?
To było…
3 lata temu.
3 lata?
Nie, chyba dawniej.
Nadal mieszkasz w zonie?
Tak. Pół miesiąca.
Resztę w Sławutyczu, 65 kilometrów stąd.
Nie odchodź daleko; promieniowanie.
Macie pięć minut na zdjęcia.
Czas w zonie jest ograniczony. Zostaniemy poddani kontroli.
To koniec wycieczki.
Jedziemy do Czarnobyla, gdzie kupicie pamiątki.
Tam was opuszczę, odbierze was kierowca.
Wiesz, Patryku,
czasem pytają mnie, co tutaj robię,
czy się nie boję.
Zapomniałam, co to strach.
Co noc budzę się,
kręcę i myślę…
a nad ranem w końcu zasypiam.
W snach wszystko jest jak przedtem.
Jak przed awarią.
Jest Piotr, uśmiecha się.
Rozmawiamy, cieszymy się.
Całuje mnie.
Spacerujemy po Prypeci.
Aż nagle znika. Szukam go wszędzie.
Patryk, tu Ania.
Nie mogę spać.
Chciałam ci powiedzieć, że myślę o tobie
i że tęsknię.
Que je sache…
Que tu saches…
Qu'il sache…
Qu'elle sache…
Que nous sachions…
Que vous sachiez…
Uciekałam bardzo długo.
10 lat minęło błyskawicznie.
I nagle zapragnęłam wrócić.
Coś mnie ciągnęło. Trudno to zrozumieć.
Doznałam dziwnego poczucia wolności.
Ohyda!
Za każdym razem, gdy znikałam, chciałam wrócić.
- Zaśpiewaj. - OK.
Włączyłem piosenkę.
Ania!
Ponad starymi wulkanami
Sunąc skrzydłami na dywanach wiatru - Piwo, proszę.
Podróż, podróż, wiecznie
Ponad stolicami
Zgubnymi myślami
Oglądaj ocean
Jak leci?
Dalej niż noc i dzień
Podróż
W niepojętą przestrzeń miłości
Podróż, podróż
Świętymi wodami indiańskiej rzeki
Chodź tu.
- Co z tobą? - Zostaw mnie.
Od dwóch tygodni ta sama śpiewka.
Powtarzałam ci tysiąc razy; lepiej o mnie zapomnij.
Czemu ciągle uciekasz? Jak tchórz.
Żył sobie pewien malarz
Za dobrze cię znam, jeszcze wrócisz.
Duszę się.
Ania!
Powiedz…
Już mnie nie kochasz?
Nic nie zostało z twojej dumy?
Jakiej dumy?
Nie jestem dumny.
Kocham cię, Aniu.
Chcę się z tobą widywać od czasu do czasu.
Możesz prowadzić tam inne życie.
Mam to gdzieś.
Całkiem.
Chcę stąd uciec.
Nie chcę spędzić życia gnijąc w zonie.
A ty?
Co mi proponujesz?
Ile razy próbowałaś już odejść?
Ile razy, co?
Patryk mi pomoże.
Patryk? Ilu facetów próbowało ci pomóc?
Problem w tym, że nie potrafisz z nikim być.
Co ty powiesz! A ty?
Nigdy nie chciałeś stąd wyjechać.
Mnie się tu podoba.
Tu się wychowałem, jak ty.
Twój Patryk to rozumie?
Dość, idę do domu.
Zawsze mnie tak zostawiasz.
I zawsze wracasz.
Nikt nie będzie czekał tyle, co ja.
Czemu drżysz?
Mogę o coś spytać?
Pewnie, że tak.
Co zrobisz, jeśli wyjadę?
Będę czekał.
A jeśli nie wrócę?
Będziesz wiedziała, że ktoś tu czeka na ciebie.
I powinnaś rzucić. Palenie powoduje raka.
Bilety do kontroli.
Panie, dajcie bilet.
Wstawajcie.
No, dalej.
Toż to do Prypeci.
Żarty sobie robisz?
Wynocha!
Przecież pokazałem bilet!
Wynocha stąd!
Pociągi już tam nie jeżdżą.
Dalej, wynoś się.
Wysiadasz na następnej stacji.
Tato…
TATO, JESTEŚMY W SŁAWUTYCZU
Następny pociąg na Jagodzin?
Nie, Prypeć.
Jest pan pewny?
Nie, to połączenie na Jagodzin.
A na Prypeć pociągi nie jeżdżą od '86 roku.
Nie ma co czekać.
Co za dziwak!
Uwaga, uwaga! Walery Olżenko!
Z przyczyn bezpieczeństwa, zgłoś się do punktu kontroli.
Przebywanie w zonie jest zabronione.
Nie tak szybko!
Kto to?
Nie wiem.
Po co im broń?
Przeklęci obcy!
Pluję na was!
Ostrożnie, nie naprawiłem jeszcze płotu.
- Tylko spójrz. - Naprawię to.
I tak to wygląda.
Trzeba tu dużo pracy.
Może…
ale to lepsze niż klitki w Sławutyczu.
Czemu ten?
Jak to?
Będziemy mieć ogród.
Będzie nam dobrze.
Gdzie chcesz sypialnię?
Jak tu cicho.
Lubię ciszę.
Tęsknię za szumem pociągu.
Pomyślałeś o wszystkim.
Starałem się.
Podejdź tu.
- Podoba ci się? - Tak.
- Naprawdę? - Tak.
Dzień dobry.
- Proszę. - Od tyłu.
Ten dom jest zajęty.
Ludzie opuścili tę ziemię, i Bóg ją zwrócił.
Nie umiem grać, gdy patrzysz.
Dobrze idzie.
Gdzie się wybierasz?
- Pamiętasz Igora? - Tak.
Taki niewysoki, szeroki w barach.
Pamiętam.
Będzie msza.
Chcesz iść?
- Nie wiedziałam, że umarł. - Umarł.
O, Boże!
Dziewięć dni temu w szpitalu.
Jego żona dostanie duże odszkodowanie, pracował przy sarkofagu przez pięć lat.
Coś taka nerwowa? Chcesz kawę?
Nie mam czasu.
- Pracujesz dziś? - Tak, grupa czeka.
W dniu ewakuacji 50.000 mieszkańców wyjechało,
niczego ze sobą nie zabierając.
Przez kilka dni pogoda była niestabilna,
deszcz mieszał się z opadem radioaktywnym.
Dni w zonie zaczęły wydawać się takie same.
Tak, jakby trwał jeden długi dzień.
Ciągle ten sam.
Codzienne wycieczki zaczęły nużyć.
Wciąż te same pytania.
Oczekiwali dwugłowych zwierząt
albo trójnogich potworów.
W Czarnobylu nie ma czego oglądać.
Tylko ruiny.
Ludzie zawsze pytają, czemu zostałam.
Tu jest mój dom.
Do zobaczenia za dwa tygodnie.
Znam wszystkie ulice.
Bawiłam się tu, gdy byłam dzieckiem.
Chodziłam do szkoły.
W Sławutyczu otwarto centrum nauk radiacyjnych,
sfinansowane przez społeczność międzynarodową.
Za sto lat Sławutycz będzie metropolią,
a dzisiejsza stolica
stanie się miejskim muzeum.
Odkąd jesteśmy niepodlegli, otrzymywaną pomoc pożytkujemy dobrze.
Wykorzystywana jest w służbie Ukrainy,
Europy i świata.
Chcę organizować tu wycieczki i rozwinąć turystykę…
Prypeć - Sławutycz.
Sławutycz - Prypeć.
Tak było przez lata.
Mój świat był gdzieś między tymi miastami,
między życiami.
Los nas tu sprowadził
Wola nieba taka była
Biały anioł Sławutycza
Symbol jasnego dnia
Biały anioł Sławutycza
W Prypeci żyłam wśród duchów.
W Sławutyczu zapominałam na chwilę o Prypeci.
Tylko na chwilę.
- Aniu, to ty? - Tak, mamo.
Nie powinnaś być wczoraj? Martwiłam się.
Chwała Bogu.
Jak się masz?
Dobrze.
Ukraina pierwszy raz startuje w olimpiadzie, w Atlancie.
Mówią o tym cały dzień.
Zjedz coś.
Nie, dzięki.
Cześć, mówi Patryk.
Jesteś?
Jesteś czy nie?
OK, nie ma.
Chciałem pogadać. Myślałem, że będziesz.
Ostatnie dwa tygodnie były długie. Chciałbym cię zobaczyć.
To tyle. Będę w kawiarni.
Odezwij się, muszę ci coś powiedzieć.
Buziak. Na razie.
Gdy cię poznałam, rozbawiłeś mnie. Bez powodu.
Nie śmiałam się od dawna.
Bardzo dawna.
Cześć, jak się masz?
Nie przyszłam patrzeć, jak czytasz gazetę.
Nie dzwonisz do mnie, gdy jesteś w zonie.
No, nie.
Ale cię kocham.
W tym miesiącu wracam do Paryża.
Wciąż nie wiem, czy jedziesz ze mną.
Chcę jasną odpowiedź.
- Czemu nie przedłużysz pobytu? - Bo nie mogę.
I mam dość.
- Serio? - Tak.
Chcesz żebym wszystko rzuciła?
Chcę mieć z tobą dziecko.
Twoje dziecko.
Dziewczynkę.
Dziewczynkę?
Tak.
Blondynkę?
Z długimi włosami?
Tak.
Wiesz, że to niemożliwe.
Nie rozmawiajmy o dzieciach.
- Co robisz? - Nic.
Przepraszam.
Nieważne.
Zbliżamy się do wsi w zonie, gdzie mieszkają „samosioły”.
To „osiedleńcy” po rosyjsku.
Niektórzy wrócili po ewakuacji, inni nigdy nie odeszli.
- Dzień dobry. - Dzień dobry, witam.
Wejdźcie, miło was widzieć.
Nasze czarnobylskie jabłka są dużo smaczniejsze.
Spróbujcie.
Bez obaw, nie zabiją was.
Nie, dziękuję.
Nie musimy tu niczego specjalnie nawozić.
Kwitną kwiaty,
pszczoły też latają,
ptaszki śpiewają.
Co powiedział?
Że jada je co dzień i nie są groźne.
Robię projekt UNESCO o życiu na radioaktywnej ziemi.
Nie boi się?
To antropolog. Pyta, czy nie boisz się tu mieszkać.
Nie ma czego.
Powiedziano, że umrzemy w ciągu pięciu lat. A ja wciąż żyję.
Widzicie promieniowanie?
Czujecie je?
Ja nie.
Lekarz dał mu pięć lat życia.
Ale ma się dobrze,
nie widzi promieniowania, nie czuje.
Po co więc zona?
Nie wiem.
Myśleli, że krąg na mapie zatrzyma promieniowanie?
Może.
Kto to?
Uchodźcy z Tadżykistanu.
Nie mogłem nic zrobić, po prostu się wprowadzili.
Nie macie prawa tu być!
Rozumiecie?
Wyjdź.
Czarnobyl nie należy do nikogo.
Nie boicie się o dzieci?
O promieniowanie?
Boję się tylko ludzi.
Wynocha!
Zona to nasz dom. Rozumiecie?
Wynocha!
Kazałem ci wyjść.
Albo odstrzelę ci łeb!
Wyjdź!
Wynocha!
Co się stało?
Nic.
- W porządku? - Tak.
Walery!
Nie dotykaj go. Widzisz, jak promieniuje?
Czarnobylec!
Zwariował! Pomocy!
Tak, mamy pokój. Zrobię rezerwację.
Wycieczka trwa dzień. 300 dolarów za osobę, bez wyżywienia.
Kim są odwiedzający?
Dziennikarz i fotograf z Liberation. Jaki hotel chcecie?
Świetnie, tam was umieścimy.
Weźcie paszporty.
Nie, to bezpieczne.
Nawet przewodniczący UE był na takiej wycieczce.
Bez obaw.
Zapewniamy odzież.
Tak, dziękuję, do widzenia.
Chernobyl Tour.
A, to ty.
Nie wiem. Wracam za 10 dni.
Który dom?
Trzeci raz w ciągu trzech miesięcy; zawsze coś.
Co?
Naprawiłeś dach.
Dima, nie mogę teraz rozmawiać.
Tak, wszystko dobrze. Oddzwonię.
Nie, nie mogę. Oddzwonię.
Może się pobierzemy?
Tak po prostu?
- W Sławutyczu? - A co z Odessą?
Odessa?
Tak. Wybacz, nie spodziewałam się.
Mamo?
Spałaś?
Tak, spałam. Słyszałam cię.
Zawsze mam czas dla mojej córci.
Zmienić ci kołdrę?
Albo poszewkę?
Nie teraz.
Mamo, pomodlić się z tobą?
Pomodlić się za ciebie?
Mamo?
Tak, kochanie?
Ile masz lat?
75.
Aż tyle?
A ile ja mam?
37.
Już?
Późno cię urodziłam.
Wybacz mi.
Aniu, przestań.
Co?
Przestań się zadręczać.
Wyjdź za mąż, miej dzieci.
Już wyszłam.
Prypeć miała kiedyś 50.000 mieszkańców.
Miasto zbudowano dla pracowników elektrowni im. Lenina.
Były tu dwie szkoły, teatr, kino, parki.
To było wzorcowe miasto, najpiękniejsze na Ukrainie.
To likwidatorzy.
Gasili pożar elektrowni. Potem zbudowali sarkofag.
Cztery tysiące z nich zmarło, by ratować naszą ziemię.
Mówiono wtedy „do likwidacji”, nikt się nie wahał.
Aniu…
Jesteś piękna.
Andriej, za dużo pijesz.
Wyjeżdżam.
Gdzie?
Najpierw biorę ślub w Odessie,
a potem lecę do Paryża.
Paryż…
Powodzenia.
Podróż, podróż
Dalej niż noc i dzień
Znasz tę piosenkę? Nie?
Podróż, podróż
Dalej niż noc i dzień
Podróż
W niepojętą przestrzeń miłości
Nazwisko?
Juri.
Andrijewski.
Po co pan zbiera nazwiska?
Musimy mieć punkty stałe.
Czemu to ma służyć?
Rodowe?
Andrijewicz.
Dobrze to mieć zapisane.
Walery!
Znowu spóźnisz się do szkoły.
Walery!
- Znowu spóźnisz się do szkoły. - Nie idę do szkoły.
Skąd to masz?
Z naszego mieszkania. Musimy tam wrócić.
On tam wróci.
Co ty mówisz?
- Nie wie, gdzie mieszkamy. - Walery!
Tata nie żyje.
Nie wierzę ci.
Tak bardzo chciałam zobaczyć Odessę.
Wiem.
Pokazałeś mi, jak wygląda morze,
jak jeść lody…
jak się wylegiwać na plaży.
- Czekaj! - Złap mnie.
Jak stąd uciec, po raz pierwszy w życiu.
Czekaj!
- A kostium? - Chodź.
Często śniłam o Paryżu.
I te kawiarnie nad Seine.
To tam poczułam się naprawdę szczęśliwa.
Już idę.
To tam znów pokochałam.
Chodź.
- No, chodź. - Popatrzę.
Poczekam.
- Wiesz, w Paryżu… - Co?
- Słuchasz? - Tak.
Poznasz sąsiadów, polubisz ich.
A mama?
Brzegi Seine to nie Prypeć.
Nie zostawię jej.
Boi się deszczu.
Nie rozumiem. Tak chciałaś wyjechać.
Patryku…
Żyje się raz.
Przeszłość to inna ziemia, która do mnie przylgnęła.
Nie mogę z tym walczyć.
To jak niezwykła podróż.
Prypeć czeka.
Widzę jej brzegi…
ludzi… Rozmawiam.
Tak jak z tobą.
Jeśli wyjadę,
kto opowie naszą historię?
Tu Ania.
Jestem na stacji. Czekam na pociąg.
Dobrze.
Nie, nie przyjdę.
Nie mogę z tobą wyjechać.
Patryk, kocham cię.
Ale nie wrócę.
Gdzie one lecą?
Co roku bociany wracają.
A jak znajdują drogę?
Nie wiem.
Ludzie nie rozumieją ich języka.
Gdzie one lecą?
Gdzie?
Widzisz, Walery, każdego roku przebywają tysiące kilometrów
i zawsze wracają w to samo miejsce. Zawsze.
Moja mała jabłonko.
Albo, po prostu, jabłonko,
bo jesteś już duża.
Byłaś taka jak ja,
gdy cię posadziłem.
Często z tatą spacerowałem brzegiem rzeki.
Nazwisko?
Posadziłem cię
25 kwietnia 1986 roku.
Rodowe?
Walery!
Tego dnia widziałem pannę młodą.
Zdawała się unosić w sukni.
Jej twarz była taka radosna,
jak ze snu.
Chciałem z nią porozmawiać, ale zniknęła.
Za kilka dni pożegnałem się z moim drzewkiem
i miastem też.
Tego dnia
uczniowie z mojej szkoły pożegnali Prypeć.
Pierwszego września poszedłem do nowej szkoły w Sławutyczu.
Wszystko było nowe i fajne.
Nie trzeba było się bać, że ktoś wejdzie.
Nie trzeba było używać dozymetru, by znaleźć miejsce do zabawy.
Po roku
od mojej operacji w instytucie kardiologii,
leżałem na łóżku i myślałem o naszej uliczce,
i o tobie, jabłonko.
Podczas ostatniej kontroli lekarskiej
poznałem kilku uczniów ze starej szkoły.
Wspominaliśmy dzieciństwo.
Misza powiedział:
„Umrzemy, i przysłużymy się nauce”.
Waleria na to:
„Umrzemy, i o nas zapomną”.
„Umrzemy”, załkała Julia.
Dziś…
moi przyjaciele z Prypeci są wszędzie.
Misza w Lepel,
Waleria w Grodnie.
Inni mieszkają w Mińsku na Malinówce.
Miasto, w którym się urodziłem, nie istnieje.
Ale teraz,
moja jabłonko,
wiem, że masz imię.
Pamięci Nikity Emshanova
Fragment „Apokalipsy św. Jana” za Biblią Tysiąclecia